Kenapa gaji harus dinaikkan? Analisis tentang model gaji rendah di Malaysia

oleh Thulasidasan Jeewaratinam

“Pertumbuhan gaji yang lembap” di Malaysia bukanlah satu ciri yang kekal dalam susunan ekonomi. Sebaliknya, ia mencerminkan pilihan yang disengajakan untuk mengekalkan model ekonomi eksploitatif yang bergantung pada pembayaran upah yang rendah secara sistematik kepada tenaga buruh. Bank Negara Malaysia (BNM) mengenal pasti dua trend sejak tahun 2018 yang menyumbang kepada keadaan ini. Yang pertama, kemajuan yang perlahan dalam beralih menuju pengeluaran yang lebih intensif teknologi, yang menyumbang kepada kekurangan sebenarnya dalam pekerjaan berkemahiran tinggi dan bergaji tinggi.[1] Yang kedua, model pengeluaran bernilai rendah ini disokong dan diperkukuhkan oleh kebergantungan yang tinggi terhadap tenaga buruh asing yang berkos rendah, yang memperkasakan lagi model ekonomi ini, dan “menekan pertumbuhan gaji selanjutnya, terutamanya dalam pekerjaan berkemahiran rendah dan separa.”[2] Kedua-dua trend ini boleh disahkan apabila kita meneliti peningkatan dalam tenaga kerja graduan, dan penciptaan pekerjaan berkemahiran tinggi yang sepadan. Antara tahun 2018 hingga 2019, tenaga kerja menyaksikan peningkatan sebanyak 226,300 orang graduan tetapi hanya peningkatan sebanyak 130,400 pekerjaan berkemahiran tinggi.[3] Antara tahun 2021 hingga 2022, nisbah ini lebih teruk apabila tenaga kerja menyaksikan peningkatan sebanyak 266,300 orang graduan tetapi peningkatan pekerjaan berkemahiran tinggi hanya 105,400.[4] Ini bermakna kira-kira dua hingga tiga orang graduan bersaing untuk setiap pekerjaan berkemahiran tinggi yang baharu diwujudkan.

Nisbah ini hanya meningkat sedikit antara tahun 2023 hingga 2024, dengan peningkatan sebanyak 219,500 orang graduan dalam tenaga kerja berbanding peningkatan sebanyak 133,760 dalam pewujudan pekerjaan berkemahiran tinggi,[5][6] tetapi ia masih menunjukkan jurang yang berterusan antara pertumbuhan tenaga kerja yang semakin berpendidikan dan perluasan pekerjaan berkemahiran tinggi, maka mengakibatkan guna tenaga tidak penuh dalam kalangan pekerja berkemahiran tinggi. Menurut BNM, antara tahun 2018 hingga 2019, hampir 33.8% daripada semua pekerja yang diupah adalah mereka yang mempunyai pendidikan tinggi tetapi bekerja dalam kategori berkemahiran separa dan berkemahiran rendah. Angka guna tenaga tidak penuh ini kemudiannya bertambah lebih buruk kepada 38.4% antara tahun 2021 hingga 2022.[7] Angka ini hanya menurun sedikit kepada 35% hingga 36% pada ketika ini.[8] Kategori pekerjaan berkemahiran separa dan berkemahiran rendah ini merangkumi 69.9% daripada semua pekerjaan pada tahun 2025, bersamaan dengan kira-kira 11.6 juta pekerja, menggambarkan selanjutnya model ekonomi ekonomi bernilai tambah rendah dan bergaji rendah yang masih membelenggu Malaysia.[9]

Bagaimana pula jika mengikut sektor? Pada tahun yang sama, 82.3% daripada semua pekerja, kira-kira 13.6 juta orang pekerja, bekerja dalam hanya satu daripada dua sektor, pembuatan atau perkhidmatan. Sektor perkhidmatan mengupah sebanyak 66% daripada keseluruhan pekerja di Malaysia.[10] Kedua-dua sektor ini, walaupun mendominasi pekerjaan dan penciptaan kerja, hanya menyumbang secara kumulatif 8.7% bahagian pampasan pekerja (CE) daripada jumlah KDNK pada tahun 2025.[11] Komponen CE menunjukkan bagaimana pendapatan buruh dinilai,[12] iaitu berapa banyak pertumbuhan ekonomi negara yang sebenarnya mengalir kepada pekerja berbanding pemilik perniagaan,[13] maka memerlukan pemerhatian yang lebih dekat. Apa yang dimaksudkan di atas ialah gaji, bonus dan imbuhan yang diterima oleh 82.3% daripada keseluruhan pekerja di Malaysia hanya bersamaan dengan 8.7% daripada bahagian CE dalam KDNK.[14] Secara perbandingan, pekerja-pekerja dalam sektor pembinaan dan pertanian, yang secara kumulatifnya hanya mengupah 17.1% daripada keseluruhan pekerja, menikmati gaji dan imbuhan yang lebih baik, seperti yang ditunjukkan masing-masing dalam bahagian CE sebanyak 11.4% dan 6.5%  daripada KDNK. Angka-angka selanjutnya daripada Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) mengesahkan perkara ini: hampir dua pertiga daripada penerima upah di Malaysia berada dalam pekerjaan berkemahiran separa dan rendah pada tahun 2025, dengan gaji bulanan median sebanyak RM2,223 atau lebih rendah.[15] Secara perbandingan, angka gaji kehidupan wajar yang diketengahkan oleh BNM bagi seorang dewasa bujang yang bekerja ialah RM2,700 pada tahun 2018, iaitu tujuh tahun dahulu.[16] Oleh itu model gaji rendah Malaysia telah bertahan tahun demi tahun, menghasilkan angka-angka KDNK tahunan yang nampaknya mengagumkan, dengan cara menekan gaji secara buatan dan membayar tenaga buruh pada kadar yang rendah secara sistematik.

Mengapa kita kata gaji ditekan secara buatan? Bukankah produktiviti sepatutnya meningkat terlebih dahulu sebelum meningkatkan gaji? PSM sebelum ini telah menegaskan bahawa produktiviti telah meningkat tetapi gaji masih ketinggalan di belakang.[17] Produktiviti buruh, yang ditakrif sebagai nilai yang ditambahkan setiap jam kerja, secara konsistennya menunjukkan trend meningkat dan bertumbuh sebanyak 4.9% pada suku keempat tahun 2025 (4Q2025), mencapai RM45.30 sejam.[18] Produktiviti buruh bagi setiap pekerja juga meningkat, mencapai RM26,765 seorang pada 4Q2025, berbanding RM24,866.10 seorang pada 1Q2025. Jika mengikut sektor, produktiviti buruh menyaksikan pertumbuhan dalam semua sektor pada suku tahun 3Q2025 dan 4Q2025. [19] Sektor pembuatan dan perkhidmatan mencatatkan pertumbuhan produktiviti buruh sebanyak 6.5% dan 4% masing-masing pada 4Q2025.[20] Malah, apabila diukur dalam tempoh tiga dekad, produktiviti buruh telah meningkat “hampir dua setengah kali ganda”. Tahap produktiviti buruh pada tahun 1985 adalah sekitar RM28,000 bagi setiap orang pekerja, berdasarkan harga tahun 2010. Produktiviti buruh pekerja yang sama itu meningkat kepada RM71,000 pada tahun 2016. Peningkatan dua dan setengah kali ganda ini didorong oleh “peningkatan produktiviti buruh dalam sektor pembuatan, yang meningkat hampir tiga dan setengah kali ganda antara tahun 1985 dan 2016”.[21] Produktiviti buruh dalam sektor perkhidmatan dan pertanian pula meningkat kira-kira dua dan setengah kali ganda dan dua kali ganda masing-masing dalam tempoh masa yang sama. BNM juga mengakui bahawa “gaji hanya mengejar peningkatan produktiviti kumulatif pada tahun 2014” apabila diindeks berdasarkan tahap tahun 2019.[22] Jadi, apa sekarang?

Seseorang itu mungkin secara tergesa-gesa untuk mempertahankan sektor-sektor ini, berhujah bahawa industri-industri ini sememangnya sedang bergelut untuk terus bertahan dan sekadar mampu meneruskan kelangsungannya dalam keadaan sedia ada. Namun, adakah ini benar? Edisi terkini Bancian Ekonomi oleh DOSM, yang diterbitkan pada tahun 2024 bagi tahun 2022-2023, memberi hujah yang kuat untuk menyangkal dakwaan tersebut. Nilai output kasar [23] bagi sektor-sektor ekonomi keseluruhannya meningkat sebanyak 6.4% setahun, mencecah RM3,851.8 bilion pada tahun 2022; DOSM mengaitkan sebahagian besar pertumbuhan ini kepada sektor pembuatan, yang meningkatkan nilai output kasarnya sebanyak 7.5%.[24] Ini diikuti dengan sektor perkhidmatan, yang meningkat sebanyak 5.7%.[25] Jumlah nilai tambah dalam KDNK bagi tahun 2022 juga meningkat sebanyak 6.2%. Dalam hal ini juga, DOSM mengenal pasti sektor perkhidmatan sebagai “pemangkin” bagi pertumbuhan di atas, menyumbang bahagian besar sebanyak 51.9% daripada pertumbuhan angka itu, hasil daripada pertumbuhan tahunannya sebanyak 6.0%, yang dipacukan oleh subsektor perdagangan borong dan runcit.[26] Sektor pembuatan pula menduduki tangga kedua dengan sumbangan 27.6% kepada jumlah nilai tambah, hasil daripada pertumbuhan tahunannya sebanyak 7.1%. Sekali lagi, pada tahun 2025, apabila KDNK bertumbuh sebanyak 5.2%, kedua-dua sektor perkhidmatan dan pembuatan masing-masing bertumbuh sebanyak 5.4% dan 4.5%, dengan sektor perkhidmatan kekal sebagai “penyumbang terbesar kepada ekonomi dengan bahagian sebanyak 59.5%.”[27]

Jadi, siapa yang sedang bergelut untuk terus bertahan? Sektor pembuatan dan perkhidmatan yang digelar sebagai “pemangkin” untuk pertumbuhan KDNK tahun demi tahun [28], atau pekerja-pekerja yang terpaksa hidup dengan upah yang nilai sebenarnya semakin merosot [29] sementara semua petunjuk produktiviti mereka telah meningkat? Pekerja-pekerja sudah dipaksa untuk hidup dengan penekanan gaji buatan ini: sesetengah orang mengambil dua pekerjaan untuk membawa pulang gaji yang mencukupi, sementara yang lain menangguhkan perancangan hidup yang utama seperti perkahwinan.[30] Sesetengah orang berulang alih setiap hari ratusan kilometer untuk mengelakkan beban kewangan tambahan daripada kos perumahan, sehingga mengakibatkan kemerosotan fizikal badan dan mental yang serius.[31] Seorang pekerja yang berulang alik dari Rembau, Negeri Sembilan ke Shah Alam, Selangor, mengimbas kembali keputusannya untuk berhenti kerja pada tahun 2022: “Saya sudah tidak dapat tahan dengan kesakitan pada bahagian pinggang dan belakang saya, dan saya terpaksa menjalani fisioterapi kerana tulang pinggul saya menjadi kaku akibat duduk di dalam kereta untuk tempoh yang panjang setiap hari.” Pekerja tersebut menambah, “Pernah sekali saya menjerit sekuat yang saya boleh di dalam kereta saya kerana saya tidak dapat lagi menahan tekanan, terutamanya semasa kesesakan lalu lintas.” Kita semua boleh memahami keadaan ini. Malah, kebanyakan rakyat Malaysia “berasa semakin keletihan melampau berbanding sebelum ini” kerana kerja; laporan tahunan Employment Hero’s Wellness at Work Report mendapati bahawa  67% pekerja mengalami keadaan lesu upaya (burnout) pada tahun 2024, meningkat daripada 58% pada tahun 2022.[32] Seorang pekerja, yang akhirnya meletak jawatan selepas mengalami tekanan dan kemurungan yang semakin teruk selama dua tahun, mengimbas kembali bagaimana dia mengorbankan hari cuti untuk menyiapkan tugasan dan menjawab mesej-mesej berkaitan tempat kerja, sementara secara rutin diberikan tugasan yang berada di luar skop kerjanya. Pekerja tersebut berkata: “Hampir setiap malam, saya akan terjaga secara tiba-tiba kerana memikirkan kerja hari keesokannya.”[33] Studs Terkel, penulis buku Working, yang meneroka makna, nilai dan realiti emosi pekerjaan, mempunyai ungkapan untuk keadaan ini: “[Kerja] ialah, mengatasi segala-galanya (atau mendasari segala-galanya), tentang penghinaan harian. Dapat bertahan untuk sehari pun ialah kemenangan yang mencukupi bagi mereka yang masih berjalan walaupun terluka dalam kalangan kebanyakan kita.”[34] Bagi rakyat Malaysia yang biasa, mereka yang masih berjalan walaupun terluka dalam kalangan begitu ramai, dinafikan kenaikan gaji mereka yang sewajarnya oleh perniagaan dan kerajaan yang telah berkali-kali meraih hasil perburuhan mereka untuk mengeluarkan angka-angka pertumbuhan tahun demi tahun, merupakan satu jenayah. Di sebalik ruang tersembunyi bagi pengeluaran, kita dapat melihat bahawa angka-angka KDNK yang nampaknya mengagumkan ini dikekalkan secara tidak mungkin melalui penekanan gaji secara buatan dan pembayaran tenaga buruh pada kadar yang lebih rendah secara sistematik.

Angka-angka yang dibincangkan di atas menunjukkan beberapa kesimpulan yang penting. Kedua-dua sektor pembuatan dan perkhidmatan, yang mengupah 82.3% daripada keseluruhan tenaga kerja Malaysia, telah menikmati pertumbuhan KDNK secara purata 5% tahun demi tahun, menyumbang hampir 70-80% daripada pertumbuhan dalam KDNK di negara kita, tetapi hanya menyumbang sekitar 9% daripada bahagian CE dalam KDNK. Angka-angka produktiviti yang dibincangkan di atas juga memperkukuhkan hujah ekonomi untuk gaji yang lebih tinggi. Hujah yang dikemukakan untuk membantah kenaikan gaji minimum di sini adalah, sekiranya syarikat-syarikat korporat dipaksa untuk meningkatkan kos buruh mereka melebihi bahagian CE kumulatif sebanyak 9%, Kos Barangan (COG)[35] mereka akan meningkat secara mendadak, dan harga jualan akhir barangan akan meningkat bagi pembeli Malaysia biasa kerana syarikat-syarikat akan cuba mengimbangi kos buruh yang dinaikkan itu. Hujah ini berasaskan andaian bahawa setiap peningkatan dalam kos buruh mesti dipindahkan secara langsung kepada pengguna, ipso facto. Mengapa begitu? Setiap harga jualan akhir barangan ditetapkan oleh margin keuntungan tertentu, peratusan tokok tambah (markup) dan kos-kos lain, yang ditambahkan ke atas jumlah COG per unit barangan. Kos buruh hanya salah satu komponen dalam jumlah COG barangan.

Sebenarnya, syarikat-syarikat perniagaan mempunyai pelbagai kaedah untuk menangani peningkatan kos barangan tanpa menaikkan harga jualan akhir secara terburu-buru. Perniagaan boleh menyerap sebahagian peningkatan dalam kos buruh melalui margin keuntungan yang lebih rendah, pengurangan dalam markup yang berlebihan, produktiviti yang ditingkatkan, kadar pusing ganti kakitangan yang dikurangkan dan penyusunan semula kecekapan kerja sebelum menaikkan harga. Jika ditinjau kembali, tiadanya satu daripada ini merupakan piawaian bagi semua bentuk perniagaan, dan operasi yang berbeza harus mengembangkan, menyesuaikan diri dan merangka penyelesaian masing-masing, berdasarkan keupayaan dan keperluan mereka masing-masing. Perkara yang penting di sini adalah perniagaan memang mempunyai pelbagai pilihan kaedah untuk mengimbangi kos buruh. Kita hanya jarang mendengar tentang pilihan-pilihan itu. Ini tidak bermakna setiap perniagaan yang menawarkan gaji rendah semestinya mengaut keuntungan yang cukup tinggi untuk mengorbankan margin keuntungan mereka. Sesetengah perniagaan memang beroperasi dengan margin yang tipis tetapi ia tidak bermakna gaji rendah adalah sesuatu yang diingini secara ekonomi atau keadaan itu harus diterima begitu sahaja. Persoalan harus ditujukan kepada model operasi perniagaan yang hanya mampu terus bertahan dengan membayar pekerja gaji rendah pada paras sekadar cukup sara hidup. Persoalan tidak harus ditujukan kepada pekerja-pekerja yang sememangnya wajar menuntut gaji minimum yang lebih tinggi. Bukti adalah banyak dan hujah untuk gaji yang lebih tinggi adalah sangat kukuh. Oleh itu, meningkatkan gaji minimum merupakan langkah pertama yang penting dalam mencabar amalan pembayaran tenaga buruh dengan kadar gaji yang rendah secara sistematik. Lagipun, jika barangan mampu beli itu bergantung pada pekerja-pekerja yang terlalu miskin untuk mampu membeli barangan yang dihasilkan oleh mereka, apa yang boleh dikatakan tentang model ekonomi kita?

==========

Thulasidasan Jeewaratina ialah anggota Biro Pekerja PSM.

==========

Nota:

1. Bank Negara Malaysia (2025). Sustaining the Engine: The Evolving Drivers behind Malaysia’s Private Consumption Growth. Economic and Monetary Review 2025, pg. 68
2. Ibid.
3. Bank Negara Malaysia (2023). The Case for Labour Market Reforms in Malaysia: Challenges and Opportunities. Economic and Monetary Review 2023, pg. 76
4. Ibid.
5. DOSM (2025). Graduate Statistics Report 2024, pg. 29
6. DOSM (2025). Labour Force Survey Report 2024, pg. 37
7. Bank Negara Malaysia (2023). The Case for Labour Market Reforms in Malaysia: Challenges and Opportunities. Economic and Monetary Review 2023, pg. 76
8. Wage growth trails productivity, BNM calls for review. (2026, July 29). The Star. Retrieved from https://www.thestar.com.my/business/business-news/2026/07/29/wage-growth-trails-productivity-bnm-calls-for-review
9. DOSM (2026). Labour Force Survey Report 2025, pg. 35
10. Ibid.
11. DOSM (2025). Gross Domestic Product Income Approach 2024.
12. Mardiah, A. (2022, October 11). Salary increment can help Malaysia achieve high-income economy. The Malaysian Reserve. Retrieved from https://themalaysianreserve.com/2022/10/11/salary-increment-can-help-malaysia-achieve-high-income-economy/
13. Compensation of Employees (CE) refers to remuneration paid to employees as compensation for the labour services provided in the production of goods and services.
14. DOSM (2025). Gross Domestic Product Income Approach 2024.
15. Manickam, D. (2026, September 21). Nearly two-thirds of Malaysians made RM2,200 or less a month in 2025 — official data. The Edge. Retrieved from https://theedgemalaysia.com/node/818785
16. Chong, E., & Khong, F. A. (2018, March). The Living Wage: Beyond Making Ends Meet. Bank Negara Malaysia, Monetary Policy Department.
17. Thulasidasan, J. (2026, June 17). Produktiviti meningkat, gaji bila pula? Sosialis.net. Retrieved from https://sosialis.net/2026/06/17/produktiviti-meningkat-gaji-bila-pula/
18. Labour Productivity. OpenDOSM. https://open.dosm.gov.my/dashboard/labour-productivity
19. Lee, E. (2025, March 5). Cover Story: Closing the gap between productivity and wages. The Edge. https://theedgemalaysia.com/node/793838
20. Labour Productivity. OpenDOSM. https://open.dosm.gov.my/dashboard/labour-productivity
21. Ng. A, & Gen, T. Z. (2017, June 1). Productivity in Progress: Labour Productivity in Malaysia Over the Last Three Decades. Khazanah Research Institute. https://www.krinstitute.org/publications/productivity-in-progress-labour-productivity-in-malaysia-over-the-last-three-decades
22. Amin, L. (2026, March 31). Malaysia’s wage growth lags productivity, more reforms needed, says BNM. The Edge. https://theedgemalaysia.com/node/798036
23. Gross Output refers to total value of goods and services produced by all firms in an industry.
24. DOSM (2024). Economic Census 2023: All Sectors [Press Release]. Retrieved from https://www.dosm.gov.my/portal-main/release-content/economic-census–all-sectors
25. Ibid.
26. Ibid.
27. DOSM (2026). Gross Domestic Product 2025 [Press Release]. Retrieved from https://www.dosm.gov.my/portal-main/release-content/gross-domestic-product-2025
28. DOSM (2024). Economic Census 2023: All Sectors [Press Release]. Retrieved from https://www.dosm.gov.my/portal-main/release-content/economic-census–all-sectors
29. Amin, L., & Qing, Y. Y. (2025, June 17). Experts call for urgent labour reforms as Malaysian real wages decline. The Edge. Retrieved from https://theedgemalaysia.com/node/759261
30. Some workers take on two jobs, delay marriage to cope with living costs. (2025, August 4). New Straits Times. Retrieved from https://www.nst.com.my/news/nation/2025/08/1255007/some-workers-take-two-jobs-delay-marriage-cope-living-costs
31. Shah, A. (2024, February 14). Long commutes, deep sacrifices: Malaysians drive hundreds of kilometres daily for work. New Straits Times. Retrieved from https://www.nst.com.my/news/nation/2024/02/1013089/long-commutes-deep-sacrifices-malaysians-drive-hundreds-kilometres-daily
32. Malaysian workers are feeling more burnt out than ever. (2026, 20 May). Free Malaysia Today. Retrieved from https://www.freemalaysiatoday.com/category/leisure/2026/05/20/malaysian-workers-are-feeling-more-burnt-out-than-ever
33. Ibid.
34. Terkel, S. (1974). Working: People Talk About What They Do All Day and How They Feel About What They Do. Ballantine Books.
35. Cost of Goods (COG) merujuk kepada kos langsung untuk menghasilkan barangan dan perkhidmatan.