oleh K. Kunasekaran
Pengumuman bahawa Dr. Jeyakumar Devaraj, Karthigesu, Kesavan dan petani Ho Pon Tien bakal didakwa di bawah Seksyen 186 Kanun Keseksaan membangkitkan persoalan undang-undang dan perlembagaan yang jauh lebih besar daripada pertuduhan yang dicadangkan itu sendiri.
Persoalan utamanya bukan sekadar sama ada mereka telah menghalang penjawat awam. Persoalan yang lebih penting ialah sama ada mereka sebenarnya cuba menghalang satu tindakan yang dipercayai melampaui kuasa yang diberikan oleh undang-undang semasa operasi penguatkuasaan di Kanthan.
Kes ini melibatkan enam orang petani yang telah mengusahakan tanah pertanian di Kanthan, Perak, selama beberapa dekad. Pejabat Tanah Kinta telah mengeluarkan notis di bawah Seksyen 425 Kanun Tanah Negara (KTN) yang mengarahkan mereka untuk mengosongkan tanah dalam tempoh tujuh hari. Notis tersebut juga menyatakan bahawa kegagalan mematuhi arahan itu boleh menyebabkan tindakan diambil di bawah Seksyen 425(2).
Namun begitu, sehingga operasi penguatkuasaan dijalankan, tiada seorang pun daripada enam orang petani tersebut didakwa di mahkamah di bawah Seksyen 425(2).
Sebaliknya, pihak Perbadanan Kemajuan Negeri Perak (PKNPk), bersama pegawai Pejabat Tanah dan anggota polis, hadir ke kawasan pertanian dengan membawa jentolak dan peralatan lain untuk memusnahkan tanaman.
Di sinilah timbul persoalan undang-undang yang amat penting.
Kanun Tanah Negara bukan sahaja memperuntukkan kesalahan di bawah Seksyen 425, malah turut memperuntukkan kuasa penguatkuasaan melalui Seksyen 426A.
Di bawah Seksyen 426A(1)(c), pegawai yang diberi kuasa boleh:
“… mengambil milik atas nama Pihak Berkuasa Negeri apa-apa tanaman…”
Peruntukan ini dengan jelas memberi kuasa untuk mengambil milikan tanaman bagi pihak Pihak Berkuasa Negeri.
Peruntukan tersebut tidak menyatakan bahawa tanaman boleh dimusnahkan.
Perbezaan ini amat penting. Sekiranya Parlimen berniat memberi kuasa untuk memusnahkan tanaman, sudah tentu perkataan seperti memusnahkan atau merobohkan akan digunakan. Sebaliknya, perkataan yang dipilih ialah “mengambil milik”.
Oleh itu, timbul persoalan sama ada tindakan membawa jentolak untuk memusnahkan tanaman benar-benar dibenarkan oleh Seksyen 426A ataupun telah melampaui kuasa yang diberikan oleh Kanun Tanah Negara.
Jika tindakan penguatkuasaan itu sendiri dilakukan di luar kuasa yang diperuntukkan oleh undang-undang, maka tidak boleh terus diandaikan bahawa individu yang cuba menghalang pemusnahan tanaman telah melakukan kesalahan di bawah Seksyen 186 Kanun Keseksaan.
Sebaliknya, mereka boleh dihujahkan sebagai bertindak untuk memastikan pihak berkuasa sendiri mematuhi batas kuasa yang ditetapkan oleh undang-undang.
Ini penting kerana Seksyen 186 Kanun Keseksaan hanya terpakai apabila seseorang menghalang penjawat awam yang sedang menjalankan tugasnya secara sah di sisi undang-undang. Persoalan sama ada pegawai-pegawai berkenaan bertindak dalam lingkungan kuasa yang diberikan oleh Kanun Tanah Negara merupakan isu yang wajar diputuskan oleh mahkamah.
Dimensi Perlembagaan
Kes ini juga membangkitkan persoalan mengenai hak asasi yang dijamin oleh Perlembagaan Persekutuan.
Perkara 5(1) Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan bahawa tiada seorang pun boleh dilucutkan nyawa atau kebebasan dirinya kecuali mengikut undang-undang.
Mahkamah-mahkamah di Malaysia telah mentafsirkan perkataan “nyawa” secara luas, bukan sekadar bermaksud kehidupan fizikal, tetapi turut merangkumi hak untuk mencari rezeki (right to livelihood), hak untuk memperoleh pendapatan yang sah, serta perlindungan daripada tindakan pentadbiran yang sewenang-wenangnya.
Bagi enam orang petani Kanthan, tanah yang diusahakan oleh mereka bukan sekadar sebidang tanah. Tanah tersebut merupakan sumber rezeki utama mereka. Tanaman yang diusahakan adalah hasil titik peluh yang menyara kehidupan mereka dan keluarga mereka.
Sekiranya tanaman itu dimusnahkan tanpa kuasa undang-undang yang jelas, maka ia memberi kesan langsung terhadap hak mereka untuk mencari rezeki.
Dalam konteks ini, Dr. Jeyakumar Devaraj, Karthigesu, Kesavan dan Ho Pon Tien boleh dihujahkan bukan sekadar hadir menyokong petani.
Mereka hadir untuk mempertahankan hak petani daripada kehilangan sumber rezeki akibat tindakan yang dipercayai tidak selaras dengan undang-undang.
Kes ini juga melibatkan kepentingan awam.
Kawasan pertanian Kanthan telah sekian lama membekalkan sayur-sayuran, buah-buahan dan pelbagai hasil pertanian kepada masyarakat.
Dalam keadaan negara semakin memberi perhatian kepada isu keterjaminan makanan, pemusnahan tanaman yang masih produktif bukan sahaja menjejaskan enam orang petani, malah boleh menjejaskan kepentingan awam.
Walaupun Perlembagaan Persekutuan tidak secara khusus memperuntukkan hak kepada keterjaminan makanan, rakyat berhak mempertahankan kepentingan awam dan menuntut supaya setiap tindakan pihak berkuasa dilakukan mengikut undang-undang.
Kedaulatan undang-undang
Kes Kanthan pada hakikatnya merupakan satu ujian terhadap prinsip kedaulatan undang-undang (rule of law).
Setiap kuasa yang dimiliki oleh pihak berkuasa datang daripada undang-undang yang digubal oleh Parlimen. Kuasa itu tidak boleh digunakan melebihi apa yang dibenarkan oleh undang-undang.
Sekiranya Seksyen 426A hanya memberi kuasa untuk mengambil milikan tanaman, maka timbul persoalan sama ada tindakan memusnahkan tanaman merupakan satu penyalahgunaan kuasa.
Jika benar berlaku tindakan yang melampaui kuasa, maka rakyat yang hadir secara aman untuk menghalang tindakan tersebut tidak boleh secara automatik dianggap sebagai penjenayah.
Persoalan-persoalan berikut wajar dipertimbangkan:
- Adakah Seksyen 426A hanya membenarkan pihak berkuasa mengambil milikan tanaman atau turut membenarkan tanaman itu dimusnahkan?
- Mengapakah enam orang petani tidak didakwa di bawah Seksyen 425(2) seperti yang dinyatakan dalam notis sebelum operasi dijalankan?
- Jika tindakan memusnahkan tanaman melampaui kuasa yang diberikan oleh Kanun Tanah Negara, adakah penjawat awam ketika itu benar-benar menjalankan tugas yang sah di sisi undang-undang bagi tujuan Seksyen 186 Kanun Keseksaan?
- Bolehkah rakyat yang cuba menghalang satu tindakan yang dipercayai menyalahi undang-undang didakwa kerana menghalang penjawat awam?
Keputusan masih di tangan Pendakwa Raya
Pada masa ini, Dr. Jeyakumar Devaraj, Karthigesu, Kesavan dan Ho Pon Tien hanya dimaklumkan bahawa mereka bakal didakwa. Pertuduhan masih belum difailkan dan belum dibacakan di mahkamah.
Pihak Pendakwa Raya masih mempunyai budi bicara untuk meneliti semula keseluruhan fakta, peruntukan undang-undang dan kepentingan awam sebelum membuat keputusan sama ada untuk meneruskan atau tidak meneruskan pendakwaan.
Memandangkan kes ini melibatkan persoalan undang-undang dan perlembagaan yang penting, adalah wajar untuk semua isu tersebut dipertimbangkan dengan teliti sebelum sebarang pendakwaan diteruskan.
Kes Kanthan bukan sekadar mengenai empat orang individu yang bakal didakwa.
Ia merupakan ujian terhadap prinsip bahawa setiap tindakan pihak berkuasa mestilah tertakluk kepada undang-undang, dan bahawa hak rakyat untuk mempertahankan sumber rezeki, kepentingan awam serta memastikan kuasa kerajaan dilaksanakan mengikut lunas undang-undang juga tidak boleh dipandang ringan.
Akhirnya, keputusan sama ada untuk meneruskan atau tidak meneruskan pendakwaan terletak di tangan Pendakwa Raya. Adalah diharapkan keputusan tersebut dibuat berasaskan undang-undang, fakta, kepentingan awam dan prinsip keadilan, supaya keyakinan rakyat terhadap sistem keadilan jenayah dan kedaulatan undang-undang terus terpelihara.
==========
K. Kunasekaran ialah Ahli Jawatankuasa PSM Negeri Perak.
