oleh K. Kunasekaran
Pada 5 November 2025, Mahkamah Tinggi membuat keputusan penting yang memerintahkan kerajaan untuk membayar lebih RM37 juta kepada keluarga Pastor Raymond Koh. Lebih daripada jumlah wang, ini adalah kemenangan jarang bagi prinsip kedaulatan undang-undang (rule of law) di Malaysia. Mahkamah mendapati kerajaan dan polis bertanggungjawab atas kehilangan secara paksa Pastor Koh — kesimpulan yang disokong oleh laporan bebas daripada Pasukan Petugas Khas dan SUHAKAM. Selepas lapan tahun ketidakpastian sejak kehilangannya pada tahun 2017, keputusan ini akhirnya menuntut kebertanggungjawaban pihak berkuasa.
Namun, pengumuman Jabatan Peguam Negara (AGC) untuk merayu terhadap keputusan Mahkamah Tinggi menimbulkan risiko menjadikan keadilan yang diperoleh sebagai satu contoh pengelakan moral. Walaupun hak untuk merayu wujud, mencabar penemuan tanggungjawab kerajaan menghantar isyarat yang membimbangkan: kepentingan institusi diutamakan berbanding pengakuan terhadap pelanggaran hak asasi manusia yang serius.
Masalah dengan mencabar tanggungjawab
Siasatan SUHAKAM pada tahun 2019 jelas menyatakan bahawa kehilangan Pastor Koh adalah tindakan paksa oleh Cawangan Khas Polis. Penemuan ini disokong oleh laporan Pasukan Petugas Khas Polis sendiri yang dirujuk oleh Mahkamah Tinggi. Mencabar tanggungjawab pada tahap ini adalah seolah-olah menolak penemuan proses kerajaan sendiri.
Penculikan ini melanggar hak asasi Pastor Koh, termasuk hak untuk hidup dan kebebasan beragama. Merayu keputusan tanggungjawab menunjukkan keutamaan imej institusi berbanding keadilan, melemahkan kepercayaan orang awam dan menimbulkan skeptisisme terhadap akauntabiliti pihak berkuasa.
Pedoman daripada kes Sagong Tasi
Sejarah menunjukkan bahawa kerajaan boleh memilih tanggungjawab moral melebihi kepentingan undang-undang semata-mata. Dalam kes Kerajaan Negeri Selangor & Ors v. Sagong Tasi & Ors [2005] 1 MLRA 819, Kerajaan Negeri Selangor kalah di Mahkamah Rayuan mengenai hak tanah adat Orang Asli tetapi memilih untuk tidak merayu lanjut. Keputusan itu dipandang sebagai tindakan moral yang betul: menghormati mahkamah, mengiktiraf hak rakyat terpinggir, dan menunjukkan komitmen terhadap keadilan melebihi pertimbangan undang-undang semata-mata.
Kes Pastor Koh memerlukan prinsip yang sama. Dengan menerima keputusan mahkamah, kerajaan dapat menunjukkan komitmen sebenar terhadap hak asasi manusia dan prinsip perundangan. Sebaliknya, merayu tanggungjawab berisiko mengekalkan corak penangguhan, penafian, dan pengelakan pertanggungjawaban.
Laluan ke hadapan
Kerajaan harus mematuhi sepenuhnya perintah Mahkamah Tinggi. Jika rayuan perlu dilakukan, ia harus terhad kepada perbincangan tentang jumlah pampasan, bukan menafikan tanggungjawab.
Langkah proaktif perlu diambil:
- Pematuhan perintah: Bayaran yang adil dan segera kepada keluarga Koh.
- Siasatan: Penyelidikan telus terhadap semua yang terlibat, dengan pendakwaan jenayah jika bukti mencukupi.
- Pencegahan: Reformasi undang-undang dan operasi untuk mengelakkan kehilangan secara paksa pada masa hadapan, termasuk meratifikasi konvensyen antarabangsa yang relevan.
Mahkamah Tinggi, melalui proses penemuan fakta sebagai mahkamah perbicaraan, telah menegakkan keadilan. Menerimanya menunjukkan keteguhan, integriti moral, dan penghormatan terhadap hak asasi manusia. Merayu tanggungjawab bukan sekadar langkah undang-undang — ia adalah pernyataan moral, yang berisiko menjejaskan keyakinan rakyat terhadap komitmen Malaysia terhadap keadilan dan akauntabiliti.
“Ketidakadilan di mana-mana pun adalah ancaman kepada keadilan di setiap tempat.” (“Injustice anywhere is a threat to justice everywhere.”) — Martin Luther King Jr.
==========
K. Kunasekaran ialah Ahli Jawatankuasa PSM Perak.
